CHÀO MỪNG QUÝ VỊ ĐÃ GHÉ THĂM TRANG NHÀ. CHÚC QUÝ VỊ AN VUI VỚI PHÁP BẢO CAO QUÝ !

Ý nghĩa sự đản sanh của Đức Phật

Hằng năm, cứ mỗi độ trăng tròn tháng Tư âm lịch, khắp mọi nơi, những người con Phật cùng hân hoan, trang trọng cử hành Đại lễ kỷ niệm ngày đản sanh đức Từ phụ Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật, ngày mà hơn 2.600 năm về trước, “Một chúng sanh duy nhất, một con người phi thường xuất hiện trong thế gian này, vì lòng bi mẫn đem lại lợi ích an vui, hạnh phúc cho chư thiên và loài người”.

Để không lạc vào mê tín, sùng bái Đức Phật như Thượng đế, một vị thần linh ban phước giáng họa; và để xác định rõ niềm tin tôn giáo, một tín ngưỡng đúng nghĩa, chúng ta sẽ tìm hiểu thâm ý hình tượng đản sanh của Đức Phật.

Thái tử sanh ra từ hông bên hữu của hoàng hậu Maya và bước đi bảy bước, một tay chỉ trời, một tay chỉ đất mà nói rằng: “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn.” Bấy giờ, chư thiên ở trên hư không đánh trống tấu nhạc, hoa sen xanh, hoa sen hồng… hoa văn-đà-la của cõi trời, bột chiên-đàn rải lên thân Thái tử… Những yếu tố này có thể được xem như mang tính huyền sử liên quan đến sự Đản sanh của Đức Phật được tìm thấy trong Kinh Vị Tằng Hữu Pháp thuộc Kinh Trung A Hàm (Bản dịch của TT. Tuệ Sỹ).

Từ khi sinh ra, lớn lên, xuất gia, tu học và thành đạo cho tới khi Niết-bàn, mỗi bước chân của người là sự hóa hiện bi nguyện độ sanh, mang tình thương, an vui, hạnh phúc đến cho muôn loài. Là Phật tử, chúng ta phải hiểu chính xác về cuộc đời Ngài để phát tâm quy ngưỡng, cung kính. Khi thảo luận về sự kiện đản sinh của Đức Phật, nếu ta chỉ dựa trên quan điểm lịch sử hay tin suông theo huyền thoại thì chưa đủ. Chúng ta phải kết hợp giữa Đức Phật lịch sử và Đức Phật huyền thoại mới có thể khắc hoạ hoàn mỹ về chân dung con người siêu việt ấy.

Theo lịch sử Đức Phật, hoàng hậu Ma Da chiêm bao thấy voi trắng sáu ngà từ trên không trung xuống và ẩn vào hông bên phải, sau đó Người thọ thai. Sự thực lịch sử như thế nào không ai biết rõ, nhưng với hình ảnh voi trắng 6 ngà là một biểu tượng của Bồ-tát với hạnh nguyện cứu đời. Voi tượng trưng cho sức mạnh, sự hùng dũng luôn hướng về phía trước. Sáu ngà biểu đạt hình tượng Bồ-tát thành tựu Lục độ Ba-la-mật (Bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ).

Thái tử được sinh ra từ hông bên phải. Điều nầy cũng là một thông tin khá dễ hiểu đối với người Ấn vốn xem bên phải là đại diện cho chân lý, lẽ thật. Bằng chứng là họ luôn đặt hình tượng tôn kính về phía bên phải. Như vậy, bên phải biểu trưng cho sự tốt đẹp thuận chiều; tức là thuận chiều Niết-bàn và nghịch chiều sinh tử. Thái tử là một bậc siêu phàm, thân tâm thuần khiết, sạch trong, “cư trần bất nhiễm trần”, không bị cuốn hút bởi dòng xoáy của luân hồi sinh tử. Trái lại, Ngài đã vượt thoát mọi khổ đau ràng buộc của dục trần và đem chân lý giác ngộ giải thoát độ người cùng vượt thoát. Thái tử sanh ra từ hông là biểu trưng cho sự thanh tịnh, không bị nhiễm ô như người thế tục, thân tâm hoàn toàn thanh tịnh, không tham đắm cõi trần tạm bợ.

Thái tử vừa đản sanh liền đi bảy bước trên bảy hoa sen “Bảy đóa sen vàng nâng gót ngọc”, mà không cần người nâng dắt. Tại sao chỉ là bảy bước mà không phải con số nào khác, điều này có nhiều bản Kinh viết, tuy có khác đôi chút, nhưng con số 7 vẫn là thuyết chung. Có rất nhiều người giải thích khác nhau, tựu trung với những ý như sau:

+ Số 7 là con số tốt đẹp, con số huyền học Đông phương mà người Ấn rất xem trọng.

+ Thái tử đi bảy bước là vì Ngài là vị Phật thứ bảy, tiếp nối sáu vị Phật đi trước là Phật Tỳ Bà Thi, Phật Thi Khí, Phật Tỳ Xá Phù, Phật Câu Lưu Tôn, Phật Câu Na Hàm Mâu Ni, Phật Ca Diếp và tới Ngài là Phật Thích Ca Mâu Ni.

+ Theo tư tưởng Kinh Hoa Nghiêm, toàn thể vũ trụ không ngoài con số 7: trên, dưới, trong, ngoài, phải, trái và chính giữa. Từ vật nhỏ như vi trần đến vật lớn như núi Tu Di, tất cả đều không ngoài con số 7.

+ Bảy bước tượng trưng cho ba thời (quá khứ - hiện tại - vị lai) và bốn phương (Đông – Tây – Nam – Bắc).

+ Bảy bước chỉ cho Thất đại: Địa (đất), thuỷ (nước), phong (gió), hỏa (lửa), hư không, kiến và thức.

+ Bảy bước chỉ cho Thất Bồ Đề Phần (Trạch pháp, tinh tấn, hỷ, khinh an, niệm, định, xả).

Về hình ảnh bảy hoa sen dưới gót chân Ngài được một số vị cho là biểu trưng cho sự thành Phật của bảy hàng đệ tử Phật, gồm: Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni, Sa-di, Sa-di-ni, Thức-xoa-ma-na, Ưu-bà-tắc và Ưu-bà-di.

Tất cả các hình tượng Phật, Bồ-tát đều đứng trên hoa sen vì hoa sen có tính chất đặc thù mà các loài hoa khác không có: Mọc ở trong bùn mà không nhiễm bùn, hoa trái kết cùng một lượt, ong bướm không đến hút mật, các thiếu nữ không lấy cài tóc, hoa nở trước bình minh. Hoa sen không những là một loài hoa tinh khiết, mà còn có một số phẩm chất như hương thơm, tinh sạch, nhu nhuyến mềm mại. Đó cũng chính là hình ảnh đẹp của Đức Phật, sinh ra trong đời mà không nhiễm đời, sống trong cõi trần mà không bị cõi trần nhiễm trước, là biểu tượng cho tinh thần nhập thế của Phật giáo mà chư Tổ thường nói là “Phật pháp bất ly thế gian giác”, “Cư trần bất nhiễm trần” như hoa sen mọc trong bùn mà vẫn nở hoa thơm.

Thái tử đứng vững trên đoá sen, một tay chỉ trời, một tay chỉ đất, nói rằng: “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn. Vô lượng sanh tử, ư kim tận hĩ”. Câu này cũng có nhiều thuyết trình bày khác nhau nhưng ý nghĩa lại đại đồng tiểu dị. Câu nói chính yếu vẫn là “Trên trời, dưới trời chỉ có Ta là tôn quý”. Thoáng nghe qua chúng ta dễ dàng cho rằng Đức Phật tự cao tự đại. Bởi vì chúng ta cho rằng cái Ta này là cái Ta của Thái tử Tất-đạt-đa, một cái Ngã  và Ngã sở sinh diệt như trăm ngàn cái Ta của chúng sanh khác. Nếu hiểu như vậy thì giải thích thế nào với câu nói vô ngã bất hủ của Đức Phật trong kinh điển Đại thừa: “Suốt 49 năm thuyết pháp Ta chưa nói một lời nào”.

Nếu nói cái Ta đó là cái Ta của thân ngũ uẩn “Duyên sanh giả hợp”, là cái Ta của 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp thì trái với quy luật vô thường và giáo lý vô ngã của đạo Phật:“Phàm sở hữu tướng giai thị hư vọng”. Sự thật cuộc đời hễ hữu hình thì hữu hoại, không một chúng sanh nào thoát khỏi sự khổ não của sanh già bệnh chết. Cho nên, cái Ta ở đây chắc chắn không phải là cái Ta sanh diệt, mà là cái Ta chân thật - chơn đế. Đó chính là Chơn ngã, Chơn tâm, Phật tánh, là bản tâm thanh tịnh, là Tâm Viên giác, là Phật tri kiến. Bản chất của cái Ta đó không có tên nên nó có rất nhiều tên. Nó không có hình tướng nên không bị huỷ diệt.

Đức Phật đã chỉ cho chúng ta nhận ra cái “Ta” cao quý đó qua quá trình nỗ lực tu tập, hành trì, chứng ngộ và thành tựu trí tuệ vô thượng, giải thoát Niết-bàn như Ngài. Những lời tuyên bố như : “Ta là Phật đã thành, chúng sanh là Phật sẽ thành”, “Nhất thiết chúng sanh giai hữu Phật tánh” có một không hai đối với các vị giáo chủ khác trong lịch sử tôn giáo nhân loại. Như vậy, câu “Thiên thượng thiên hạ, duy ngã độc tôn” không phải chỉ cho cá nhân Đức Phật, không phải chỉ cho cái Ngã sinh diệt mà chính là cái Chơn Ngã không sanh không diệt mà ai ai cũng có. Cái Ngã đó mới thật là cái “Ta tôn quý”.

Tóm lại, đối với sự ra đời của một bậc vĩ nhân bao giờ cũng có những yếu tố huyền sử mà ít nhiều là do con người xây dựng nên để tạo sự khác biệt với người thường, đồng thời cũng là để phù hợp với quan niệm của người phương Đông. Cho nên, bên cạnh một Đức Phật lịch sử, chúng ta còn có một Đức Phật truyền thuyết. Tuy nhiên, việc tìm hiểu nghĩa lý thâm sâu qua cuộc đời huyền thoại của Đức Phật là cần thiết với những ai “bước đầu học Phật.

Để kỷ niệm Đức Phật đản sanh lần thứ 2.634, chúng ta cần hành trì hơn nữa lời Phật dạy hoặc những ẩn ý qua hình tượng Đức Phật đản sanh, vì đạo Phật là đạo thể nghiệm. Không có sự tu tập, chúng ta sẽ không có nguồn an lạc, không tiến lên được quả vị giải thoát an vui. Cho nên, ngoài việc học Phật, chúng ta phải ý thức nỗ lực hành trì, thực tập chánh niệm tỉnh giác, để trong từng phút giây của cuộc sống, chúng ta luôn có một Đức Phật đản sanh trong tâm tưởng của mỗi người con Phật chúng ta.

    Chia sẻ với thân hữu:
    In bài viết: